A decisión do de  Alcalde de Oleiros, a unha semana vista do pleno ordinario de abril, de non convocar o devandito Pleno aludindo ao argumento de “malgastar os cartos públicos pagando asistencias sen sentido” é moi cuestionábel tanto desde o punto de vista xurídico como político, e ademais revela unha concepción bastante pobre da democracia local.

Desde unha perspectiva xurídica, nun concello de arredor de 40.000 habitantes, a lexislación de réxime local establece a obrigatoriedade de celebrar plenos ordinarios con periodicidade mensual. Isto non é unha opción discrecional do alcalde, senón unha obriga legal vinculada ao funcionamento democrático da institución. O pleno non é un mero trámite administrativo para aprobar expedientes: é o órgano colexiado de máxima representación política da cidadanía.

Negarse a convocar plenos alegando “falta de asuntos” supón unha interpretación incorrecta da norma. O Pleno ten competencias propias que van máis alá da aprobación de puntos na orde do día: control e fiscalización do goberno municipal, rogos e preguntas, mocións dos grupos, transparencia e rendición de contas. Evitar a súa celebración roza a vulneración de dereitos fundamentais dos concelleiros (como o dereito á participación política do artigo 23 da Constitución), xa que se lles impide exercer a súa función de control.

Desde unha perspectiva política de esquerdas, a decisión é aínda máis preocupante. A democracia non se mide pola eficiencia económica inmediata, senón pola calidade da participación, o control do poder e a transparencia. Reducir o pleno a un “custo” económico é adoptar unha lóxica tecnocrática e economicista que prioriza o aforro sobre a deliberación democrática.

Un enfoque progresista debería defender xusto o contrario: máis espazos de debate público, máis control institucional e máis capacidade da oposición para fiscalizar ao goberno. O argumento de “non hai asuntos” ignora deliberadamente que os asuntos tamén se constrúen politicamente: hai problemas sociais, necesidades veciñais e decisións do executivo que deben ser debatidas publicamente. Ademais, esta actitude concentra poder no alcalde e no goberno local, debilitando os mecanismos de contrapeso. Iso vai en contra dunha tradición democrática que aposta por institucións abertas, controladas e participativas.

É unha visión política que empobrece a democracia municipal

Se o pleno deixa de celebrarse con regularidade, o que se perde non é só un trámite: pérdese un dos poucos espazos institucionais onde a cidadanía pode ver, directa ou indirectamente, como se exerce o poder e como se lle esixen responsabilidades. O BNG leva moitos anos demandando a regulación conxunta do funcionamento dos plenos na procura da máxima eficacia e garantía da participación publica e defensa da cidadanía.

Como en calquera concello normal precisamos XA, unha xunta de portavoces, que sería a que debería ordenar os asuntos dos Plenos e onde os Grupos poidan chegar a acordos (declaracións institucionais ou emendas ás mocións, número de mocións, eficacia e rigor dos plenos...). Isto agora non existe, non hai sistema algún que permita unha relación fluída entre os diferentes grupos. Debe existir algún mecanismo que permita que a devandita Xunta de portavoces se reúna se os Grupos a piden, que non dependa da exclusiva vontade da Alcaldía. Isto xa sucede cos plenos extraordinarios, onde os grupos poden pedilos sen “permiso”.

Porén, o Concello quere apagar a participación democrática para evitar as críticas, é o que fica acreditado ao longo da presente lexislatura coas reformas en quente , unilaterais e limitadoras feitas dende unha concepción da oposición como un obstáculo ou un floreiro molesto.

Alén disto, o BNG quere lembrar que o custo real para as arcas municipais dos pagamentos aos concelleiros e concelleiras da oposición polas asistencias supón 1.000 euros por Pleno. Poderiamos falar do custo que supón a publicación Vivir en Oleiros, ferramenta pagada pola veciñanza que o goberno municipal usa para o beneficio do seu grupo político, de xeito demagóxico, parcial e antidemocrático, do mesmo xeito que os ostentosos libros que publica o goberno municipal, normalmente coincidindo con convocatorias electorais municipais, para publicitar a súa acción de goberno, ou o despropósito do auditorio que se está a construír en Bastiagueiro, que non responde a ningunha necesidade real. Non debemos esquecer que os concelleiros e concelleiras da oposición de Oleiros compatibilizan a súa representación política cos seus postos de traballo, con todo o que isto implica.